NL
Choose your language
 
Follow us on
Natuur en omgeving

Ontstaan van de eilanden en atollen

Comment s'est formé les îles polynésiennes
© Philippe BACCHET

Ontstaan van de eilanden

De Polynesische eilanden zijn ontstaan ten gevolge van een reeks enorme onderzeese vulkaanuitbarstingen. Ze zijn onderverdeeld in vijf archipels, die allemaal op dezelfde manier georiënteerd zijn, namelijk van het zuidwesten naar het noordoosten. De Genootschapseilanden, de Tuamotu- en Gambiereilanden, de Markiezeneilanden en de Australeilanden zijn stuk voor stuk wereldberoemd voor hun adembenemende landschappen.

Van de 118 Frans-Polynesische eilanden zijn er maar 67 bewoond. Ze liggen verspreid over een oppervlak van 5,5 miljoen km2 in het hartje van de Stille Oceaan. Ze vormen dus een erg versplinterd grondgebied, dat in totaal maar 3521 km2 land beslaat (Tahiti, het grootste eiland, neemt een derde van die oppervlakte in). De lagunes strekken zich uit over 12.800 km2en bestaan uit 12.000 km koraalriffen. Ze vormen de kleurrijke en fascinerende habitat van honderden soorten vissen, schelp- en schaaldieren, zee-egels, zeesterren, zeekomkommers, algen..

Ontstaan van de hoge eilanden

Aan de oorsprong van al deze eilanden ligt een warm gebied onder de aardkorst. Met tussenpozen van miljoenen jaren wordt dat gebied weer actief en vormt zich een nieuwe vulkaan. Die steekt boven de oceaan uit en wordt, zodra hij is uitgedoofd, een hoog eiland. De eilanden verwijderen zich een voor een van de bodem van de Stille Oceaan, die ieder jaar 10 cm naar het noordwesten afdrijft. De oceaan onder hen bereikt duizelingwekkende diepten tot 4000 meter.

Afhankelijk van hun ouderdom zijn de hoge eilanden min of meer bergachtig. Ze worden al dan niet omgeven door een lagune of een koraalrif.

  • De eilanden omringd door een lagune of koraalrif: het buitengewone maritieme milieu van de lagune zorgt niet alleen voor een weelderige zeefauna en -flora, maar bovendien beschermt het koraalrif de eilanden tegen het geweld van de oceaan.
  • De hoge eilanden zonder lagune, zoals de Markiezeneilanden, Makatea en Rurutu: de golven van de oceaan beuken tegen de kust, waardoor steile kliffen worden gevormd. Diepe baaien kunnen er haventjes herbergen, waar een sterke stroming heerst.

Ontstaan van de atollen

Géologie des atolls et motu de Polynésie française
© Lucien PESQUIE - Bleu Lagon Production

In de loop van vele duizenden jaren zinken de heel zware vulkanische hoge eilanden geleidelijk weg onder hun eigen gewicht en zijn ze onderhevig aan de erosie van regen en wind, terwijl het koraalrif rond de eilanden gestaag groeit. Zo wordt de lagune groter naarmate het eiland verder zinkt. Wanneer er geen enkel spoor meer is van de verdronken vulkaan, blijft het eiland voortbestaan in de vorm van een atol, een ring van koraal rond een lagune, waarin enkele zandeilandjes - de zogenaamde "motu" - opduiken. De atollen, het laatste stadium in deze evolutie, kunnen tot 10 miljoen jaar oud zijn en mogen daardoor terecht als de oudste eilanden worden beschouwd.
Polynesië telt heel wat atollen (ongeveer 80). Hoewel hun omtrek sterk verschilt en sommige wel over vaargeulen (die het water van de lagune verbinden met dat van de oceaan) of hoa (ondiepe doorgangen) beschikken en andere niet, hebben ze toch dezelfde geologische en biologische kenmerken. Ze zijn namelijk min of meer rond van vorm. Op hun steile rand, waar de golven van de oceaan tegen stuk slaan, ontwikkelt zich de koraalstructuur, waaraan het atol zijn oorsprong dankt. Elk atol herbergt een uitzonderlijk rijk onderwaterleven. In de lagune vinden we schitterende witte zandstranden en wuivende palmbomen...

close