NL
Choose your language
 
Follow us on
Cultuur

Geschiedenis

Over grote vlerkprauwen...

Arrivée en pirogue à Tahiti
© tim-mckenna.com

De nu algemeen aanvaarde theorie is dat vanuit Zuidoost-Azië drie- tot vierduizend jaar geleden grote volksverhuizingen plaatsvonden, waardoor de Polynesische bevolking zich in de Stille Oceaan vestigde.

Met hun vlerkprauwen met dubbele zeilen, gemaakt uit hout en gevlochten vezels, konden deze eerste onverschrokken zeevaarders, dankzij hun kennis van de wind, de zeestroming en de sterren, naar het oosten reizen. Daar koloniseerden ze tussen 500 v.C. en 500 n.C. de eilandengroepen van de centrale Stille Oceaan (de Cookeilanden, Tahiti en zijn eilanden...).

Die grote expedities, waaraan rond 1000 n.C. een einde kwam, creëerden de 'Polynesische driehoek' tussen Hawaii (in het noorden), Paaseiland (in het oosten), Tahiti en zijn eilanden (in het westen) en Nieuw-Zeeland (in het zuidwesten). De verschillende talen op die eilanden, die voortkomen uit de Maohi-taal, getuigen van de gemeenschappelijke oorsprong van de inwoners.

De komst van de Europeanen

In de 16de eeuw bereikte Magellaan, en na hem Mendana, de Tuamotuarchipel en de Markiezeneilanden. Nochtans is het de Engelsman Samuel Wallis die we moeten beschouwen als de Europese ontdekker van Tahiti (1767). Het jaar nadien doopte de Fransman Antoine de Bougainville het eiland 'La Nouvelle-Cythère'. Een jaar later werden Tahiti en zijn eilanden verdeeld in verschillende gezagsgebieden en koninkrijken, waar de Polynesische kosmogonie verschillende godheden had. Geleidelijk aan verkondigden protestantse en katholieke missionarissen het evangelie op de eilanden. Rond 1797 slaagden de stamhoofden met de hulp van de Europeanen erin hun leiderschap te vestigen en stichten ze de 'Pomare-dynastie'.

In de 19de eeuw waren Tahiti en zijn eilanden het toneel van rivaliteit tussen de Fransen en de Britten, die tegelijk religieus, commercieel en strategisch van aard was. In 1842 werd het Franse Protectoraat eindelijk geaccepteerd door koningin Pomare IV (op Tahiti en Moorea). In 1880 werd de annexatie aanvaard door Pomare V, de laatste koning van Tahiti.

De jaren zestig van de vorige eeuw waren een keerpunt voor Tahiti en zijn eilanden, die naar de moderne tijd werden gekatapulteerd. Door de oprichting in 1963 van de CEP (Centre d'Experimentation du Pacifique) kwam er een toevloed van nieuwe bewoners naar Tahiti, met als gevolg een snelle groei van de plaatselijke ondernemingen en tertiaire sector, een hogere levensstandaard en een confrontatie met een tot dan onbekende consumptiemaatschappij

Chronologie

  • Van 3000 tot 4000 v.C.: migratiegolven in de Grote Oceaan vanuit Zuidoost-Azië.
  • 3de-6de eeuw: eerste menselijke nederzettingen op de Markiezeneilanden.
  • Van 850-1000: kolonisatie van de Bovenwindse Eilanden, Hawaii, de Cookeilanden, Paaseiland en Nieuw-Zeeland vanuit de Markiezeneilanden.
  • 1521: Magellaan ontdekt een deel van Tuamotu.
  • 1595: Alvaro de Mendana ontdekt de Markiezeneilanden.
  • 1767: Wallis komt aan op Tahiti.
  • 1768: Bougainville doopt het eiland 'La Nouvelle-Cythère'
  • 1774: Cook neemt een Tahitiaan, Pa'i mee naar Europa.
  • 1773: Cook's tweede reis naar Tahiti.
  • 1777: Cook's laatste reis naar Polynesië.
  • 1788-1791: Muiterij op de Bounty.
  • 1793: begin van de Pomare-dynastie.
  • 1797: aankomst van de eerste missionarissen van de 'London Missionary Society'.
  • 1797: stichting van de Pomare-dynastie.
  • 1815: de Polynesische stamhoofden verliezen de slag van Fei Pi. Pomare II bekeert zich tot het Christendom.
  • 1819: Pomare II voert het Pomare-wetboek in.
  • 1836: de Engelse protestanten slagen erin de Franse missionarissen te verdrijven.
  • 1841: Depetit Thouar roept het Franse Protectoraat van Tahiti uit.
  • 1844-1847: de Frans-Tahitiaanse oorlog.
  • 1847: Pomare IV aanvaardt het Franse Protectoraat.
  • 1914-1918, 1939-1945: vele eilandbewoners gaan de Franse troepen versterken.
  • 1958: de EFO (les Établissements français d’Océanie) worden Frans-Polynesië.

 

Tahiti et ses trésors
© Lam NGUYEN

De Markiezeneilanden vormen de bakermat van de Ma'ohi-beschaving, die zich uitstrekte over heel de Polynesische Driehoek. Er zijn nog heel wat indrukwekkende overblijfselen en levendige tradities die daaraan herinneren. Op alle eilanden vind je de Tiki, stenen standbeelden, en de me'ae en paepae, gewijde religieuze plaatsen met stenen die als piramides op elkaar zijn gestapeld.

De traditionele kunst kent een heropleving. Dat is onder meer te merken aan de populariteit van tatoeages, die oorspronkelijk een politiek-sociaal-religieuze waarde hadden. Tegenwoordig zijn tatoeages versieringen van het lichaam, waarbij de esthetische motieven naar hun originele betekenis verwijzen.

Die heropleving vinden we ook terug in de hernieuwde belangstelling voor dans en meerstemmige liederen zoals de tarava, ute of ru'au, waarin de Polynesiërs hun diepste zielenroerselen bezingen.

Dat Polynesië trots is op die rijke en veelzijdige cultuur, blijkt uit de talrijke evenementen die worden georganiseerd, met als hoogtepunt het jaarlijkse grote Heiva i Tahiti-festival in juli, waar groepen zangers, dansers, muzikanten en acteurs (met tot wel 150 deelnemers) elkaar proberen te overtreffen met hun muziek, choreografie en kledij. De traditionele poëzie wortelt in de eeuwenoude kunst van de 'orero, gedichten die werden voorgedragen, begeleid met het pure geluid van de neusfluit of "vivo".

close