NL
Choose your language
 
Follow us on
Cultuur

Dans

Danses polynésiennes dont le tamure en Polynésie française
© tim-mckenna.com

Tahitiaanse dans of 'Ori Tahiti!

Voordat de Europeanen voet aan wal zetten in Polynesië, bestonden er "vele en gevarieerde" dansen (W. Ellis, 1831), maar verder is er weinig over bekend. Al wat we weten, is dat zowel mannen als vrouwen dansten, samen of apart. Sommige dansen werden rechtopstaand uitgevoerd, andere al zittend. De dansen werden begeleid door muzikanten, maar het aantal instrumenten bleef beperkt. Het ging vooral om de pahu (trommel met twee vellen) en de vivo, een neusfluit.

Omdat dansen, net zoals tatoeëren, met naaktheid en dus met onzedelijk gedrag werd geassocieerd, werd het door de missionarissen verboden. Pas in de jaren 1950 maakte deze eeuwenoude kunst terug opgang dankzij mondelinge overlevering en de geschriften van reizigers.

Soorten dans

Er zijn momenteel vier soorten Tahitiaanse dans:

  • Otea: Dit moet oorspronkelijk een dans met een militair karakter zijn geweest, enkel voor mannen. Het is nu de bekendste Tahitiaanse dansvorm. De choreografie is gemaakt rond een bepaald thema en de muzikale begeleiding bestaat uit percussie, met ritmes die men pehe noemt.
  • Aparima: In deze dans beelden de handen van de dansers de geschiedenis uit. De aparima kan ofwel vava (stil) zijn en is dan een vorm van pantomime, meestal uitgevoerd op de knieën en begeleid door percussie, ofwel gezongen worden (aparima himene), waarbij de bewegingen de zang volgen, onder begeleiding van snaarinstrumenten.
  • Hivinau: Bij deze choreografie bewegen de dansers en danseressen in cirkels en een mannelijke solist zingt een frase die het koor dan overneemt. Het orkest bestaat uit verschillende trommels en het tempo wordt aangegeven door de zang van de dansers.
  • Pa'o'a: Deze dans zou zijn afgeleid van de bewegingen die men maakt bij het vervaardigen van tapa (een soort van perkament gemaakt van plantaardig materiaal). Dansers en danseressen hurken neer in een halve cirkel. Een mannelijke solist begint te zingen en het koor antwoordt. Een koppel staat op en doet een korte dans in de cirkel begeleid door hi's en ha's.

De andere eilandengroepen werden op het vlak van dans sterk beïnvloed door Tahiti, maar ze hebben ook een aantal eigen dansen bewaard, zoals de vogeldans op de Markiezeneilanden, kapa op de Tuamotu en pe'i op de Gambiereilanden.

Traditionele instrumenten

Tegenwoordig gebruiken muziekgroepen percussie en snaarinstrumenten. Percussie-instrumenten zijn onder andere de to'ere; de fa'alete; de pahu met twee vellen, waarop geslagen wordt met een stok en de pahu tupa'i rima met één vel, die met de handen wordt bespeeld. De snaarinstrumenten zijn de ukelele en de gitaar.

Andere instrumenten die allang waren verdwenen, komen geleidelijk aan terug, zoals de ihara, een drum van gespleten bamboe, en de vivo, een neusfluit. Ten slotte worden er allerlei geluiden gemaakt met stenen, schelpen, penu (piion) of kokosnoten.

close